Noterlerin gayrimenkul satış yetkisi var mıdır. Bu soruya bazı yorumcular bilmeyerek ayır diyor bilenler verdikleri cevabın yanlış olduğunu söyleyince de bizim yazdıklarımıza itiraz ediyorlar noterlerin satış yapabileceklerini ben söylemiyorum. Kim söylüyor derseniz buyrun cevabı hep birlikte okuyalım.
7413 sayılı Kanunu'nun 12'nci maddesi ile 1512 Noterlik Kanunu'na 61/A maddesi eklenmiş olup, söz konusu madde ile noterlere de taşınmaz satış sözleşmesi yapma yetkisi verilmiş ve noterler tarafından yapılacak taşınmaz satış sözleşmesine ilişkin usul ve esaslar işbu maddede düzenlenmiştir.
Buna göre Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünce tapu kayıt örneği ve diğer belgeler tapu bilişim sistemi vasıtasıyla noterlerle paylaşılır. Taşınmaza ilişkin kayıt ve belgelerin eksik olması hâlinde ilgili tapu müdürlüğünden eksik olan hususlar bu sistem üzerinden talep edilir ve eksiklikler tapu müdürlüğünce giderilerek sisteme aktarılır. Noterlerce hak sahibi belirlendikten ve taşınmazın satışına engel hukuki bir durumun bulunmadığı tespit edildikten sonra taşınmaz satış hükmü, dördüncü sözleşmesi yapılır." fıkrasında "Satış sözleşmesi taraflarca imzalandığı anda noter, tapu bilişim sisteminden yevmiye numarası alarak sözleşmeyi bu sisteme kaydeder. Sözleşmenin sisteme kaydından sonra tapu müdürlüğünce taşınmazın tapu siciline tescili sağlanır." hükmü yer almaktadır.
11.01.2023 tarihli ve 32070 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Noterler Tarafından Düzenlenen Taşınmaz Satış Sözleşmelerine Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik ile noterler tarafından düzenlenen taşınmaz satış sözleşmelerine uygulanacak usul ve esaslar belirlenmektedir. Söz konusu yönetmeliğin "Sözleşmenin hazırlanması" başlıklı 7'nci maddesinde; Taşınmaza ilişkin kayıt ve belgelerin eksik olması hâlinde eksiklikler taşınmazın kayıtlı olduğu tapu müdürlüğünden TAKPAS vasıtasıyla talep edilir. Eksiklikler tapu müdürlüğünce giderilerek en geç üç iş günü içerisinde TAKBİS'e yüklenir." şeklinde ve "Sözleşmenin Yapılması" başlıklı 8'nci maddesinde; " Noter, taşınmazın satışını kısıtlayıcı veya satışa engel hukuki bir durumun bulunmadığını tespit ettikten sonra sözleşmeyi taraflara imzalatıp TAKBİS'ten yevmiye numarası alarak sözleşmeyi ve diğer belgeleri TAKBİS'e kaydeder. Sözleşmenin TAKBİS'e kaydından sonra tapu müdürlüğünce taşınmazın tapu siciline tescili sağlanır. Sözleşme ile diğer belgeler süresiz saklanmak üzere noter tarafından TNBBS'ye kaydedilir ve fiziki olarak arşivlenir." şeklinde düzenlemeler yer almaktadır.
Bu konuda Tapu Dairesi Başkanlığının 16/08/2023 tarih ve E-23294678-010.07.02-9226691 sayılı talimatı yayınlanmıştır. Ayrıca Resmi gazetenin 11/01/2023 tarih ve 32070 sayısında Noterler tarafından düzenlenecek taşınmaz satış sözleşmelerine uygulanacak usul ve esaslar hakkında yönetmelik yayınlanmıştır. Peki noterin yaptığı satış ile Tapu Müdürlüğünün yaptığı satış arasındaki parasal olmayan en önemli fark nedir. Tapu Müdürlüğünce yapılan işlemi tapu müdürü, tapu müdür vekili ve yetkili müdür yardımcısı onaylayabilmekte iken iken Noterler tarafından düzenlenecek taşınmaz satış sözleşmelerine uygulanacak usul ve esaslar hakkında yönetmeliğin 8/1 maddesinde noterlikçe hazırlanan sözleşmenin bizzat noter tarafından yapılacağı açıklanmıştır.
Noterlerin satış yetkisi var isede bazı parseller için satış yetkisini kullanması mümkün değildir. Tarım arazilerinde mirastan kalan taşınmazlarda murisin ölüm tarihinin 15/05/2014 sonrası ise her türlü devir işlemleri ilçe tarım müdürlüğünün onayına tabi olduğundan ve noter ile ilçe tarım müdürlükleri arasında sistem bağlantısı olmadığından noterlerin bu tür satışları yapmaları şu an için mümkün değil gibi görünmektedir.